Văn hoá - Giáo dục

[Thông điệp từ lịch sử] Hoàng hậu Bạch Ngọc với sự nghiệp khai hoang lập làng và cứu nước

Câu chuyện lịch sử / 14/11/2020 09:34
[Thông điệp từ lịch sử] Hoàng hậu Bạch Ngọc với sự nghiệp khai hoang lập làng và cứu nước
Nghệ An (bao gồm Nghệ An và Hà Tĩnh ngày nay) là “đất đứng chân” để nghĩa quân Lam Sơn giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống nhà Minh, giải phóng đất nước. Nhân dân Nghệ An đã đóng góp rất nhiều sức người sức của cho công cuộc kháng chiến. Trong đó, Hoàng hậu Bạch Ngọc có công lớn với cách là một cơ sở hậu cần cung cấp quân lương cho nghĩa quân.

Khai hoang lập làng

Hoàng hậu Bạch Ngọc tên là Trần Thị Ngọc Hào, con ông Trần Ngọc Thiện, quê làng Tri Bản, huyện Thổ Hoàng (nay xã Hòa Hải, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh). Bà là Hoàng hậu của vua Trần Duệ Tông (1372 - 1377) tên là Trần Kính (1337 - 1377), con thứ 11 của vua Trần Minh Tông và em vua Trần Nghệ Tông.

Vua Trần Duệ Tông được vua Trần Nghệ Tông nhường ngôi trong bối cảnh vương triều và đất nước đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Phương Bắc, nhà Minh bành trướng xuống. Phương Nam, Champa dưới Vương triều Chế Bồng Nga chủ trương thù địch, thường xuyên quấy phá biên giới, nhiều lần tấn công ra Nghệ An rồi tấn công tàn phá Thăng Long đến nỗi vua Nghệ Tông phải chạy lánh nạn. Trần Duệ Tông lên ngôi, rất muốn chấn chỉnh lại vương triều, củng cố quốc phòng và loại trừ mối họa từ phương Nam. "Duệ Tông mới được nhường ngôi, lưu tâm lo trị, chọn tướng rèn quân, mở khoa thủ sĩ, soạn bài để trâm, làm sách hoàng huấn, dường như cũng khá chịu làm" (Đại Việt thông giám Tổng luận). Cuối năm 1376, Duệ Tông huy động 12 vạn quân, thân chinh dẫn đại quân theo đường biển tiến đến cửa Thị Nại (Quy Nhơn) nhưng bị Chế Bồng Nga vờ rút quân khỏi thành Đồ Bàn, trá hàng, dử vào bẫy phục kích. Quân nhà Trần đại bại. Duệ Tông bị tử trận.

 

Chùa Am (Đức Thọ, Hà Tĩnh) - nơi Hoàng hậu Bạch Ngọc về ở ẩn.

Theo chính sử thì vua Trần Duệ Tông có một nguyên phi họ Lê, năm 1373 được lập làm Hoàng hậu tức Gia Từ Hoàng hậu. Bà này năm 1361 sinh con trưởng là Trần Hiện. Vua còn có một con trai tên là Vĩ, lên 14 tuổi thì chết và hai công chúa là Trang Huy vàTuyên Huy nhưng không rõ là con bà nào. Theo Phổ ký tại chùa Am (Diên Quang tự) tại Phụng Công (nay là xã Hòa Lạc, Đức Thọ) thì bà Trần Thị Ngọc Hào được tuyển vào cung (vợ ba), sinh ra Công chúa Huy Chân tên là Trần Thị Ngọc Hiên. Có thể bà được vào cung khi Duệ Tông đã lên ngôi (năm 1372) và sau đó được phong làm Hoàng hậu (hay được suy tôn Hoàng hậu).

Sau đời vua Trần Duệ Tông, Phế đế, nhà Trần ngày càng suy yếu và đến 1400 thì bị Hồ Quý Ly đoạt ngôi, lập ra nhà Hồ (1400 - 1407). Năm 1406, nhà Minh xâm lược Đại Việt. Nhà Hồ thất bại. Nhà Minh đặt ách đô hộ hết sức tàn bạo.

Trong bối cảnh đó, Hoàng hậu Bạch Ngọc phải rời kinh thành, lánh nạn về quê. Mẹ con bà cùng các gia thần Nguyễn Thời Kính, Trần Quốc Trung đem tôi tớ 572 người đi suốt 50 ngày, đến nơi thì chỉ còn 172 người... Bà cho dừng lại dọc dãy núi Cốc và núi Trà (thuộc Hương Khê, Hương Sơn, Đức Thọ, Can Lộc ngày nay), chiêu mộ lưu dân được hơn 3.000 người, lập ra bốn xóm/điếm Lai Sơn, Ngũ Khê, Hằng Nga, Tùng Chinh và nhiều làng trải từ Lâm Thao, Hòa Duyệt, Thượng Bồng, Hạ Bồng (Vũ Quang ngày nay), Lạng Quang, Du Đồng, Đồng Công (Đức Thọ ngày nay), đến Thường Nga, Lai Thạch (Can Lộc ngày nay), tổ chức khai khẩn được 3.965 mẫu ruộng cho dân cày cấy làm ăn. Bà lại đem hai cung nữ là nàng Kỵ gả cho ông Kính, nàng Phạm gả cho ông Trung, và lấy tên hai cặp vợ chồng đặt cho hai xóm mới lập là Kính Kỵ và Trung Phạm. Đây là một cống hiến to lớn của Hoàng hậu Bạch Ngọc trong công cuộc khai phá vùng Tây Hà Tĩnh mà trung tâm là vùng thượng Đức Thọ. Về sau đây khu vực này vùng trung tâm của sở đồn điền Đức Quang do nhà Lê lập hồi cuối thế kỉ XV.

Góp sức kháng chiến

Từ năm 1407, cả nước phải chịu sự áp bức và đàn áp tàn bạo của nhà Minh. Cuộc đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân ta rất kiên cường và bền bỉ. Hà Tĩnh là địa bàn của cuộc kháng chiến do nhà Hậu Trần lãnh đạo và nhiều cuộc khởi nghĩa khác. Do vậy, trước năm 1413, nhà Minh chưa thể áp đặt được ách đô hộ như ở vùng Bắc bộ. Đó là cơ hội thuận lợi để Hoàng hậu Bạch Ngọc tiếp tục công cuộc khẩn hoang miền Tây Hà Tĩnh.

Từ năm 1413, sau khi đàn áp cuộc kháng chiến của nhà Hậu Trần, quân Minh củng cố chính quyền đô hộ trên đất phủ Nghệ An với nhiều chính sách bốc lột, đàn áp khắc nghiệt. Trên đất Hà Tĩnh, nhiều cuộc đấu tranh và khởi nghĩa bùng nổ. Tiêu biểu là khởi nghĩa của Nguyễn Biên, Phan Liêu - Nguyễn Đài, Nguyễn Tuấn Thiện.

Năm 1418, khởi nghĩa Lam Sơn bùng nổ. Năm 1424, Lê Lợi theo kế Nguyễn Chích, chuyển địa bàn chiến lược vào Nghệ An làm “đất đứng chân”. Năm 1425, nghĩa quân hạ thành Trà Lân (Con Cuông, Nghệ An), thắng trận Khả Lưu - Bồ Ải (Anh Sơn, Nghệ An) đồng thời tiến vào xây dựng căn cứ Đỗ Gia (Hương Sơn, Hà Tĩnh) mà trước đó tướng Đinh Liệt đã chiếm giữ. Đinh Liệt đóng quân ở núi Linh Cảm ở ngã ba sông Ngàn Sâu, Ngàn Phố và La giang, án ngự đường thượng đạo lên Đỗ Gia, vào Đức Thọ, Hương Khê. Đại bản doanh nghĩa quân đóng ở động Tiên Hoa (Sơn Phúc, Hương Sơn hiện nay).

Khi tiến quân vào vùng này, tướng Bùi Bị đã phát hiện ra trang trại của Hoàng hậu Bạch Ngọc. Bùi Bị đưa Hoàng hậu Bạch Ngọc và Công chúa đến bái yết Lê Lợi. Hoàng hậu vui mừng đem toàn bộ trang trại và vùng đất khai phá hiến cho Bình Định Vương, trở thành một cơ sở hậu cần quan trọng của nghĩa quân. Hai cận thần Trần Quốc Trung, Nguyễn Thời Kính cùng nhiều trai tráng hăng hái gia nhập nghĩa quân. Bình Định Vương nhận Công chúa Huy Chân làm Cung phi.

Việc chuyển hướng tiến vào xây dựng “đất đứng chân” ở Nghệ An là một bước đột phá mang tính chiến lược, tạo thế và lực để cuộc khởi nghĩa phát triển lên quy mô cả nước thành cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc. Việc giải phóng huyện Đỗ Gia, lập đại bản doanh ở động Tiên Hoa là một thắng lợi quan trọng, đặt nền tảng vững chắc ở “đất đứng chân” cho cuộc khởi nghĩa. Chính vì vậy, việc cống hiến tài sản và trở thành cơ sở hậu cần cho nghĩa quân của Hoàng hậu Bạch Ngọc không chỉ là nghĩa cử yêu nước mà thực sự là đóng góp thiết thực và ý nghĩa quan trọng đối với cuộc khởi nghĩa.

Lập chùa chân tu

Đất nước được giải phóng, nhà Lê ra đời, Lê Lợi lên ngôi vua. Công chúa Huy Chân là thứ phi của Vua Lê Thái Tổ. Bà sinh ra Công chúa Trang Từ Lê Thị Ngọc Châu. Công chúa kết hôn với Bùi Ban là con của Bùi Bị.

Lúc này, Hoàng hậu Bạch Ngọc vẫn ở lại trang trại ở quê. Bà quy y đạo Phật và lập hai chùa: chùa Am (chùa Diên Quang, ở Phụng Công, nay xã Hòa Lạc, Đức Thọ) và chùa Tiên Lữ (ở Mỹ Xuyên, nay xã Đức Lập, Đức Thọ). Vua Lê Thái Tổ còn sai lập điện Phượng Hoàng (ở thôn Kính Kỵ, nay xã Đức Long, Đức Thọ), điện Ngũ Long (xã Đức Lạc, Đức Thọ) mà nay vẫn còn dấu vết.

Công chúa Huy Chân sau một thời gian sống trong cung ở kinh thành cũng xin về quê tu cùng mẹ tại chùa Am.

Công chúa Trang Từ sau khi chồng là Bùi Ban bị tử thương một thời gian, tái giá lấy Khôi quận công Trần Hồng, quê làng Đồng Lạc, Đức Thọ. Năm năm sau, bà cũng xuất gia, tu tại chùa Am cùng mẹ và bà.

Hoàng hậu Bạch Ngọc mất ngày 22 tháng 6 niên hiệu Hồng Đức (1470 -1497) đời vua Lê Thánh Tông (1460-1497). Lăng mộ tại núi Phúc Sơn, thuộc làng Hòa Yên, tục gọi Núi Vua.

Công chúa Huy Chân mất ngày 22 tháng 3 niên hiệu Hồng Đức (1470-1497) đời vua Lê Thánh Tông (1460 - 1497).

Công chúa Trang Từ mất ngày 5 tháng chạp niên hiệu Cảnh Thống (1498-1504) đời vua Lê Hiến Tông (1497 - 1504).

Hiện nay chùa Am và chùa Tiên Lữ vẫn còn, Hoàng hậu Bạch cùng con cháu vẫn được thờ ở đây. Ngày kỵ bà, 22 tháng Sáu hàng năm được lấy làm ngày Hội Chùa, khách thập phương về lễ Phật và tưởng nhớ Hoàng hậu cùng các công chúa Huy Chân, Trang Từ rất đông.

Từ trong cung triều nhung lụa, Hoàng hậu Bạch Ngọc và con cháu của mình đã bước trở về đồng ruộng một cách bình thản. Họ biết cống hiến đúng lúc và biết bước ra khỏi quyền lực và giàu sang đúng lúc. Kinh thành đã không níu được bước chân của họ về với bình an.

 Khi tiến quân vào vùng Nghệ An, Hà Tĩnh, tướng Bùi Bị đã phát hiện ra trang trại của Hoàng hậu Bạch Ngọc. Bùi Bị đưa Hoàng hậu Bạch Ngọc và Công chúa đến bái yết Lê Lợi. Hoàng hậu vui mừng đem toàn bộ trang trại và vùng đất khai phá hiến cho Bình Định Vương, trở thành một cơ sở hậu cần quan trọng của nghĩa quân.

Theo kinhtedothi.vn

Đạo diễn phim '1990' tố nữ diễn viên chính: Khi giọt nước tràn ly

Sau bài đăng giải thích về lý do phim “1990” phải dời lịch công chiếu, đạo diễn Nhất Trung còn đăng đàn chỉ trích một nữ diễn viên chính trong phim chiêu trò, thiếu chuyên nghiệp, mắc bệnh ngôi sao.
Phim ảnh / 20/04/2021 08:31

Mới nhất

‘Mâm cơm tri ân’ các vua Hùng nét đẹp truyền thống văn hóa trong ngày Giỗ Tổ

(phunuphapluat.vn) - Vào ngày Giỗ Tổ Hùng Vương hằng năm các gia đình chỉnh trang lại nhà cửa, chuẩn bị mâm cơm tri ân các vua Hùng để tưởng nhớ, tri ân công đức tổ tiên chung của dân tộc.
Vi Liên / Xã hội / 21/04/2021 17:49

Mâu Thuỷ 'tiết lộ' về Võ Hoàng Yến: 'Đi ăn, thiếu có 200 ngàn chị Yến cũng bắt chuyển khoản tại bàn'

(phunuphapluat.vn) - Không chỉ là mối quan hệ đồng nghiệp, Võ Hoàng Yến và Mâu Thuỷ còn là cặp “chị chị em em” thân thiết và lầy lội của showbiz.
Nhật Minh / Chuyện quanh sao / 20/04/2021 10:36

Đạo diễn phim '1990' tố nữ diễn viên chính: Khi giọt nước tràn ly

Sau bài đăng giải thích về lý do phim “1990” phải dời lịch công chiếu, đạo diễn Nhất Trung còn đăng đàn chỉ trích một nữ diễn viên chính trong phim chiêu trò, thiếu chuyên nghiệp, mắc bệnh ngôi sao.
Phim ảnh / 20/04/2021 08:31

Hải Phòng: Bắt giữ đối tượng đập phá hơn 200 ngôi mộ

Ngày 19/4, Công an huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng cho biết vừa bắt giữ nghi phạm là Nguyễn Đình Nhu (32 tuổi, HKTT tại thôn Hà Phương 1, xã Thắng Thủy, huyện Vĩnh Bảo) trong vụ đập phá hơn 200 ngôi mộ trên địa bàn.
Hồ sơ vụ án / 20/04/2021 08:29

Hà Đông: Rơi từ tầng cao chung cư Xuân Mai Complex xuống đất, bé gái 4 tuổi tử vong

Một số người dân đang đi thể dục trong khuôn viên khu chung cư Xuân Mai Complex (quận Hà Đông) nghe tiếng động lớn rồi bàng hoàng phát hiện một bé gái nằm bất động dưới nền đất.
Xã hội / 20/04/2021 08:28

Hoa hậu Khánh Vân rơi nước mắt khi nhớ lại những chuyến đi giải cứu trẻ em gái bị xâm hại tình dục

(phunuphapluat.vn) - Vừa qua, Hoa hậu Khánh Vân có buổi toạ đàm chủ đề “Stop! I’m A Child” tại Đại học Hoa Sen, chia sẻ câu chuyện đồng hành cùng ngôi nhà One Body Village (OBV) hỗ trợ trẻ em gái bị xâm hại tình dục hoặc có nguy cơ bị khai thác tình dục.
Thanh Tùng / Chuyện quanh sao / 20/04/2021 08:21

Á hậu Hoàng My chấm thi Hoa khôi Sinh viên Ngân hàng 2021

(phunuphapluat.vn) - Tối 18/4, Á hậu Hoàng My và Ông Trần Việt Bảo Hoàng – CEO Unimedia, Phó Trưởng BTC cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam có mặt tại Đại học Ngân Hàng TP.HCM, đảm nhận vai trò giám khảo tìm ra chủ nhân của chiếc vương miện Hoa khôi Sinh viên Ngân hàng 2021.
Nhật Minh / Chuyện quanh sao / 20/04/2021 08:10

Nguyễn Ngọc Anh Quý: Từ chàng sinh viên tới ông chủ shop thời trang có tiếng

(phunuphapluat.vn) - Ngày càng nhiều bạn trẻ thành công ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, một trong số đó là Nguyễn Ngọc Anh Quý - ông chủ của cửa hàng thời trang dành cho nam được rất nhiều khách hàng yêu thích.
Thanh Tùng / Xã hội / 19/04/2021 21:30

'Thám Tử Lừng Danh Conan: Viên Đạn Đỏ' oanh tạc phòng vé Châu Á

(phunuphapluat.vn) - Ngay khi chính thức quay trở lại màn ảnh vào ngày 16/4 vừa qua tại các thị trường lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc, cậu thám tử học sinh lừng danh Conan đã tạo nên cơn sốt thật sự, tự tin “tuyên chiến” với những bom tấn hành động đến từ Hollywood. 
Bảo Nam / Phim ảnh / 19/04/2021 15:47

Nghệ An: Cứu 2 em nhỏ, một học sinh lớp 7 đuối nước thương tâm

Nghe tiếng hô hoán có người đuối nước, em Lương Mạnh Tuấn (Quỳ Châu, Nghệ An) đã không ngần ngại lao mình xuống sông cứu được hai em nhỏ nhưng bản thân lại kiệt sức và bị dòng nước cuốn trôi.
Xã hội / 19/04/2021 14:00

Hốt trọn nhóm cướp 'nhí' manh động dàn cảnh cướp tiền, đâm trọng thương nạn nhân

Ngày 18/4, Công an quận Hoàng Mai, Hà Nội cho biết, vừa phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ bắt giữ nhóm đối tượng cướp tài sản gồm: Vũ Văn Tân, SN 2003, trú tại xã Mễ Sở; Đào Văn Khương, SN 2003, trú tại thị trấn Văn Giang; Vũ Văn Viện, SN 2005, trú tại xã Cửu Cao và Bùi Ngọc Thắng, SN 2001, trú tại xã Cửu Cao, cùng huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên.
Hồ sơ vụ án / 19/04/2021 11:24

Bắt nghi phạm sát hại bé gái 5 tuổi

Sáng 19/4, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đã bắt giữ Phạm Văn Dũng (SN 1975, ngụ phường Long Tâm, TP Bà Rịa) để điều tra về hành vi hiếp dâm, giết chết bé gái 5 tuổi tại TP Bà Rịa.
Hồ sơ vụ án / 19/04/2021 11:23

Khắc Việt tiết lộ gia thế khủng của vợ

(phunuphapluat.vn) - Gia đình vợ Khắc Việt kinh doanh và sở hữu nhiều ki-ốt bán hàng lớn ở Hà Nội nên anh cho biết vợ không có đam mê với hàng hiệu, điểm thu phục trái tim Thanh Thảo chỉ có thể là kim cương.
Khánh Linh / Chuyện quanh sao / 19/04/2021 11:15

Hoa hậu H’Hen Niê tết tóc hai búi, diện đồ thể thao màu nổi đi cổ vũ các tay đua xe đạp

(phunuphapluat.vn) - Đồng hành cùng cuộc đua xe đạp tranh cúp truyền hình HTV 2021 trong chặng ở Huế, Hoa hậu H’Hen Niê tiếp tục tạo ấn tượng với khán giả bằng kiểu tóc tết hai búi, đồ thể thao màu nổi.
Bảo Nam / Chuyện quanh sao / 19/04/2021 11:08

Mâu thuẫn trong khi đá bóng, một nam sinh lớp 9 bị đâm tử vong

Mâu thuẫn trong quá trình đá bóng, một nam sinh 15 tuổi bị đâm tử vong
Hồ sơ vụ án / 19/04/2021 10:28

Giữa lúc cả Jack và Sơn Tùng trở lại, Hoài Lâm cũng được mong chờ không kém

Khi Jack vừa tung sản phẩm mới chưa lâu, Sơn Tùng bỗng bật mí lúc nửa đêm về một ca khúc mới “Khuya rồi mà sao còn”. Và mặc dù không có ý định chen chân vào cuộc đua “song mã” của hai người đông fan nhất nhì V-Pop, Hoài Lâm cũng được khán giả “gọi tên” không dứt.
Âm nhạc / 19/04/2021 10:24

Bị Color Man cho ăn 'một cú lừa', Sam và Thiều Bảo Trâm 'liên thủ' tại 'Bữa Ngon Nhớ Đời'

(phunuphapluat.vn) - Trong tập đầu tiên của "Bữa Ngon Nhớ Đời", Sam và Thiều Bảo Trâm không ngại liên minh với nhau khiến host Color Man được phen “chới với”.
Khánh Linh / Cẩm nang / 19/04/2021 10:18

Xuân Lan, Võ Hoàng Yến, H'Hen Niê đọ sắc hồng

(phunuphapluat.vn) - Dàn người đẹp tề tựu, đồng loạt diện trang phục sắc hồng trong tiệc do NTK Đỗ Mạnh Cường tổ chức.
Thanh Tùng / Thời trang / 19/04/2021 10:08

BB Trần rút tiền túi tặng nghệ sĩ cải lương Minh Hòa phải chạy xe ôm kiếm sống

(phunuphapluat.vn) - BB Trần và Mai Tiến Dũng xúc động khi nghe những chia sẻ đầy tâm huyết của nghệ sĩ cải lương Minh Hoà trong chương trình “Giác quan thứ 6” vừa lên sóng tuần này.
Nhật Minh / Chuyện quanh sao / 19/04/2021 09:45
Xem thêm
Công ty Cổ phần Đầu tư Quốc tế Thiên Việt
  • Địa chỉ: Căn 09 KDT Lideco - TT Trạm Trôi - Hoài Đức - Hà Nội
  • Giấy phép số 1750/GP - TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông TP Hà Nội cấp ngày 28/04/2017
  • Chịu trách nhiệm nội dung: Lê Thu Trang
  • Hotline: 0834222666 - 024 32008084
  • Email: phunuphapluat@gmail.com
2018 Phụ nữ Pháp luật giữ bản quyền nội dung trên website này
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO