Làm mẹ

Vì sao trẻ 'khủng hoảng tuổi lên 3'?

Làm mẹ / 02/07/2017 06:05
Vì sao trẻ 'khủng hoảng tuổi lên 3'?
Phần lớn trẻ em trong giai đoạn khủng hoảng thường rất khó để giáo dục. Trẻ dường như trượt ra ngoài hệ thống tác động của giáo dục học.

Bạn đã từng nghe tới cụm từ “khủng hoảng tuổi lên 3”? Bạn đã từng đau đầu khi không biết giải quyết thế nào với những thay đổi thất thường của con theo từng lứa tuổi? Bạn đã từng thắc mắc về các dấu hiệu đặc trưng của con trong mỗi giai đoạn, độ tuổi khác nhau?

Bài viết dưới đây của tác giả Nguyễn Minh Thành, hiện là Nghiên cứu sinh Thạc sỹ ngành Tâm lý học giáo dục và Phát triển tại Trung Quốc có sử dụng một số kiến thức/kinh nghiệm cá nhân cùng các lý thuyết được trích dẫn từ một số Học thuyết Tâm lý học để mang tới cho phụ huynh và giáo viên một cái nhìn sâu hơn về khái niệm: Các giai đoạn khủng hoảng của trẻ.

tre-len-3

Anh Nguyễn Minh Thành, hiện là Nghiên cứu sinh Thạc sỹ ngành Tâm lý học giáo dục và Phát triển tại Trung Quốc. (Ảnh: NVCC)

Các giai đoạn khủng hoảng/ nhạy cảm của trẻ

Vygotsky là nhà Tâm lý học Văn hoá – Xã hội lỗi lạc người Nga, có những đóng góp to lớn cho Tâm lý học thế giới. Trong cuốn sách Tâm lý học lứa tuổi do ông chủ biên (1932 – 1934) Vygotsky đã nghiên cứu và đề cập tới một phạm trù trong việc phân chia các giai đoạn theo tuổi phát triển của trẻ em được gọi là “Các giai đoạn khủng hoảng/nhạy cảm”.

Dựa trên sự nghiên cứu một số công trình phân chia giai đoạn tuổi của trẻ em của các tác giả như: Gretrixon, Blonxki, A.Gezel, A.Buzeman, Jean Piaget....Ông đã đưa ra một số lý thuyết đáng chú ý như sau:

- Các đặc điểm của giai đoạn: Khủng hoảng tuổi

Ranh giới để phân chia mở đầu và kết thúc khủng hoảng với các lứa tuổi kế cận hầu như không xác định được. Khủng hoảng xuất hiện không rõ – rất khó để xác định thời điểm nó bắt đầu và kết thúc. Tính chất căng thẳng của khủng hoảng thường diễn ra vào giữa giai đoạn lứa tuổi này.

Phần lớn trẻ em trong giai đoạn khủng hoảng thường rất khó để giáo dục. Trẻ dường như trượt ra ngoài hệ thống tác động của giáo dục học. Trong giai đoạn khủng hoảng ta thường thấy thành tích học tập của trẻ giảm sút, khả năng tập trung kém, ít duy trì được sự hứng thú lâu dài. Cuộc sống nội tâm có sự bất ổn, có những mâu thuẫn xuất hiện với thế giới xung quanh.

khung-hoang-tuoi-len-3

Phần lớn trẻ em trong giai đoạn khủng hoảng thường rất khó để giáo dục.

Trẻ bộc lộ tính chất “ âm tính” của sự phát triển. Đặc điểm của giai đoạn này khác với đặc điểm ở các lứa tuổi ổn định khác đó là: Hoạt động của trẻ hướng tới “Bản năng chết” tức là thực hiện các công việc có tính chất “phá hoại” hơn là “xây dựng”. Trẻ không xuất hiện những hứng thú mới, những dự định mới, dạng hoạt động mới...trong đời sống nội tâm của mình. Sự phát triển dường như là tắt dần đi và tạm dừng lại ở giai đoạn này.

Khủng hoảng lứa tuổi vừa mang tính tiêu cực – vừa mang tính tích cực. Là động lực để thúc đẩy sự phát triển của trẻ, là cơ hội cho Giáo dục để “lợi dụng” một số đặc điểm nhạy cảm của trẻ với từng loại kiến thức trong các giai đoạn cụ thể.

Với một số đặc điểm mà Vygotsky nêu ra trùng khớp với những “nỗi đau đầu” mà phụ huynh và giáo viên thường gặp phải khi trẻ bước vào các giai đoạn khủng hoảng.

Vygotsky và các cộng sự đưa ra một số mốc khủng hoảng lứa tuổi như sau:

1. Khủng hoảng sơ sinh (2 tháng – 1 tuổi )

Trong giai đoạn này ngay từ đầu sự phát triển thể lực của đứa bé suy giảm trong những ngày đầu tiên sau khi sinh. Sự thay đổi môi trường sống đòi hỏi ở đứa bé khả năng thích nghi cao. Giai đoạn này là một sự chứng thực và khẳng định mạnh mẽ về sự phát triển và tạo sinh cái mới. Đứa bé xuất hiện những cấu trúc mang tính mới hoàn toàn, phát triển những kỹ năng mang tính mới lạ - đây cũng chính là những khó khăn và thách thức mà đứa bé gặp phải trong giai đoạn này.

2. Khủng hoảng 1 tuổi (1 – 3 tuổi) - khủng hoảng tuổi ấu thơ

khung-hoang-tuoi-len-3

Trẻ 1-3 tuổi bị khủng hoảng niềm tin. Giai đoạn này trẻ rất cần sự ôm ấp, yêu thương, vỗ về của mẹ. (Ảnh: Awesome Memories Photography)

Cần phải nhắc lại nội dung về lý thuyết gắn bó của John Bowlby. Trong giai đoạn này các đặc điểm của đứa trẻ trong mối quan hệ Mẹ - Con được coi là đặc điểm chính. Đứa trẻ tạo lập sự tin tưởng vào thế giới thông qua việc xây dựng mối quan hệ với người Mẹ.

Sự ôm ấp, yêu thương, vỗ về của người Mẹ giúp trẻ xây dựng niềm tin vào thế giới xung quanh và tạo lập sự tự tin của bản thân mình với thế giới. Ngược lại sự thờ ơ, xa lánh, thiếu dẫn dắt hoặc sự gắn bó một cách thái quá của người Mẹ với Con gây nên ở nội tâm trẻ một sự thiếu tin tưởng hoặc bất an đối với thế giới bên ngoài. Sự khủng hoảng ở giai đoạn này chính là: Khủng hoảng niềm tin trong việc xây dựng mối quan hệ với thế giới quan thông qua hình ảnh người Mẹ.

3. Khủng hoảng tuổi lên 3 (3 – 6 tuổi)

Giai đoạn này được nhiều tác giả gọi là: Giai đoạn chống đối hay Giai đoạn ngang bướng.

Giai đoạn này đặc trưng bởi sự thay đổi mạnh mẽ và bất ngờ trong nhân cách và nội tâm của đứa trẻ trong một thời gian ngắn. Trẻ thể hiện tính ngang ngạnh, khó dạy bảo, thất thường và tự tiện. Một số quy tắc đã được Phụ huynh và Giáo viên thiết lập cho trẻ ở giai đoạn trước đều bị phá huỷ ở Khủng hoảng tuổi lên 3.

Trong giai đoạn này, trẻ có sự thay đổi sâu sắc trong nhận thức về bản thân mình, bắt đầu thoát ra khỏi sự ràng buộc chặt chẽ của mối quan hệ Mẹ - Con. Đứa trẻ bắt đầu biết sử dụng những từ ngữ như: Con muốn, cho Con, của Con, của Bạn, của Mẹ...diễn tả sự “tự thức”, nhận ra mình trong đám đông và các mối quan hệ.

Trẻ lên 3 thoát khỏi sự áp đặt hay ra lệnh từ phía phụ huynh và giáo viên, Con nhận ra vai trò – quyền lực của mình trong mối quan hệ với bạn bè – người lớn. Trẻ có nhu cầu to lớn và mạnh mẽ trong việc khẳng định cái tôi cá nhân, thường thể hiện bằng việc chống đối hoặc làm ngược lại ý muốn của người chăm sóc. Đồng thời, những trẻ này đã gần như đạt được sự hoàn thiện trong các hoạt động vận động thô, các cơ bắp của trẻ có sự lớn mạnh, trẻ bộc lộ nhu cầu vận động cao...thể hiện ở việc trẻ rất ưa những hoạt động chạy nhảy, không chịu ngồi im hoặc hay bị phân tán sự chú ý trong khi học tập.

khung-hoang-tuoi-len-3

Giai đoạn 3-6 tuổi là giai đoạn ngang bướng, chống đối của trẻ. (Ảnh: Popsugar)

4. Khủng hoảng 7 tuổi (7 – 12 )

Hiện nay do số tuổi đi học của học sinh tiểu học bắt đầu từ 6 tuổi nên có thể điều chỉnh độ tuổi của giai đoạn này thành: Khủng hoảng 6 tuổi.

Đây là giai đoạn trẻ có sự chuyển tiếp từ Mẫu giáo sang Tiểu học, là độ tuổi đi học chính thức. Trẻ ở độ tuổi này, không còn là tuổi Mầm non nhưng cũng chưa hẳn là tuổi thiếu nhi. Trẻ vẫn giữu lại rất nhiều nét tính cách của tuổi Mẫu giáo nhưng đồng thời phải thay đổi để kịp thích nghi với đặc điểm của việc học tập chính thức trong trường Tiểu học.

Trẻ thể hiện sự mất cân bằng tâm lý, chưa có sự vững vàng về ý chí và tình cảm cùng với đó là sự thay đổi đột ngột trong hình thức học tập và giáo dục. Việc học lúc này đã trở thành bắt buộc, không còn là những hoạt động chơi ở lớp Mầm non, giờ học kéo dài, bắt đầu xuất hiện áp lực của việc kiểm tra và đánh giá ở trên lớp cùng với sự kỳ vọng từ phía gia đình. Trẻ rất dễ rơi vào tình trạng mệt mỏi, chán nản và có tính cách chống đối. Trẻ cũng biểu hiện sự khó tập trung do bị thay đổi giờ giấc sinh hoạt và phương pháp học tập.

Vai trò của các giai đoạn khủng hoảng

Vygotsky nhấn mạnh rằng: Các giai đoạn khủng hoảng không chỉ mang những đặc điểm tiêu cực mà còn có những điểm tích cực rất đáng chú ý.

khung-hoang-tuoi-len-3

Giai đoạn khủng hoảng là lúc xuất hiện những nét tính cách mới ở trẻ em.

1. Giai đoạn khủng hoảng là lúc xuất hiện những nét tính cách mới ở trẻ em: Ví dụ

- Giai đoạn khủng hoảng tuổi sơ sinh thể hiện sự thích nghi của trẻ với một môi trường sống mới, trẻ có sự xuất hiện của các kỹ năng hoàn toàn mới (Bú, mút, phản xạ giác quan, vận động thô: Bò, trườn, tập đi...)

- Với khủng hoảng tuổi lên 3. Nếu sự khủng hoảng diễn ra không mạnh mẽ và chậm chạp rất có thể sẽ mang đến sự ức chế rất mạnh trong sự phát triển về mặt tính cách và ý chí trong những giai đoạn tiếp theo

- Với khủng hoảng tuổi lên 7: Trẻ đạt được những thành tự đáng kể như: Tính tự lập của trẻ tăng lên, quan hệ xã hội mở rộng

2. Việc xác định đúng các giai đoạn khủng hoảng của trẻ đồng thời cung cấp cho Phụ huynh, nhà giáo dục và người làm công tác chăm sóc trẻ những đặc điểm để xác định:

Giai đoạn chín muồi trong nhận thức, kỹ năng, nội tâm của trẻ. Đây là 1 nội dung nhận được sự quan tâm lớn của nhà tâm lý Howard Gardner, ông cho rằng các với giai đoạn chín muồi khác nhau trẻ sẽ bộc lộ những tiềm năng khác nhau ở mỗi lĩnh vực trí khôn. Giúp chúng ta góp phần xác định được độ tuổi khôn của trẻ để có những tác động giáo dục hiệu quả nhất.

Bài viết có tham khảo từ Tuyển tập Tâm lý học - NXB Đại học quốc gia Hà Nội

Theo Đời sống & Pháp lý

Hồ Hoài Anh, Hồng Đăng đã về nước

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông cho biết, nhạc sĩ Hồ Hoài Anh và diễn viên Hồng Đăng về nước an toàn.
HP / Chuyện quanh sao / 08/08/2022 11:47

Mới nhất

Ông lão gần 70 tuổi hầu tòa vì đòi Bí thư Huyện ủy chi 50 triệu đồng để rút đơn tố cáo

Sau khi gửi đơn tố cáo ông Hà Đình Nhã Bí thư Huyện ủy Lập Thạch với nội dung đơn cho rằng ông Nhã vi phạm trong công tác cán bộ, quản lý đất đai trên địa bàn huyện…, ông Hà Văn Thành (SN 1954, trú tại thôn Dầu, xã Tử Du) đã bị bắt giữ bởi hành vi yêu cầu ông Nhã phải chi 50 triệu đồng để rút đơn tố cáo.
Lương Giang / Hồ sơ vụ án / 09/08/2022 15:47

Chủ động ứng phó với áp thấp nhiệt đới có khả năng mạnh lên thành bão

Ban Chỉ đạo Quốc gia về Phòng chống thiên tai (PCTT) vừa có Công điện gửi Ban Chỉ huy PCTT và Tìm kiếm cứu nạn (TKCN) các tỉnh, thành phố ven biển từ Quảng Ninh đến Khánh Hòa về việc chủ động ứng phó với áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) có khả năng mạnh lên thành bão.
Quang Trung / Tin nóng trong ngày / 09/08/2022 15:46

5 màu sắc cá tính ghi dấu trên sàn diễn Đại hội Siêu mẫu nhí 2022

(phunuphapluat.vn) - Đây là những gam màu độc đáo góp phần tạo nên bức tranh Đại hội Siêu mẫu nhí 2022 ấn tượng và thu hút.
Bảo Nam / Thời trang / 09/08/2022 15:44

Vô Diện Sát Nhân hé lộ tuyến nhân vật đáng ngờ: Ai là kẻ sát nhân man rợ rình rập Phương Anh Đào?

(phunuphapluat.vn) - Bộ phim kinh dị “Vô Diện Sát Nhân” (đạo diễn Đinh Công Hiếu, Color Man - Hàm Trần đồng sản xuất) với sự tham gia của “ngọc nữ màn ảnh” Phương Anh Đào đã chính thức “chốt đơn” ra rạp từ ngày 26.08 tới.
Bảo Nam / Phim ảnh / 09/08/2022 10:12

Hoa hậu Lý Kim Thảo catwalk cùng trẻ em khó khăn ở Đà Lạt

(phunuphapluat.vn) - Ngày 7/8, tiếp nối thành công của Walking On The River vào tháng 6/2022 vừa qua, NTK Phương Hồ tiếp tục mở rộng sân chơi thời trang cho người mẫu nhí và đặc biệt là các em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn tại Đà Lạt. Trong dịp này chị cũng ra mắt 2 bộ sưu tập mới, cùng với 2 thương hiệu thời trang trẻ em khác để tạo nên chương trình thời trang đẹp mắt và nhiều ý nghĩa Look Fashion Show.
Thanh Tùng / Thời trang / 09/08/2022 09:56

Nhà Kho Chết Chóc – dựa trên tiểu thuyết kinh dị đoạt giải Safe House Horror Competition “The Contorted House”

(phunuphapluat.vn) - Nhà Kho Chết Chóc (tựa tiếng Anh: Contorted) là phim kinh dị có kịch bản dựa theo tiểu thuyết đoạt giải Safe house Horror Competition mang tên “The Contorted House”. Gặp khó khăn trong vấn đề tài chính, gia đình 5 người bao gồm Myeong-hye (Seo Young-hee), Huyn-min (Kim Min-jae) cùng 3 người con của họ phải chuyển về sống ở một vùng quê hẻo lánh.
Bảo Nam / Phim ảnh / 09/08/2022 09:44

Liên Bỉnh Phát, Song Luân nhịn đói nhìn dàn cast "2 ngày 1 đêm" thưởng thức bữa tiệc cung đình

(phunuphapluat.vn) - Tập 8 - 2 Ngày 1 Đêm với các điểm đến: Lăng Tự Đức, Cầu ngói Thanh Toàn, Sông Hương đã mang đến rất nhiều kiến thức. nhiều sự đáng yêu, và không thể thiếu sự “chặt chém” không ngừng của 8 người đàn ông trong chuyến đi.
Bảo Nam / Chuyện quanh sao / 09/08/2022 09:39

Chiến thắng trước em gái Trấn Thành nhưng Võ Đăng Khoa chỉ mang về 20 triệu đồng

(phunuphapluat.vn) - Dù bị Võ Đăng Khoa loại khỏi cuộc chơi nhưng em gái Trấn Thành lại mang về giải thưởng cao hơn, khiến MC Quyền Linh bất ngờ.
Lam Khánh / Chuyện quanh sao / 09/08/2022 09:29

Nathan Lee tái ngộ diva số 1 nước Pháp tại Paris

(phunuphapluat.vn) - Sau khi đón “Sinh nhật 16 tuổi” cùng với hội bạn thân một cách vô cùng giản dị tuần qua, Nathan Lee hiện đã rời Việt Nam trở lại Pháp. Nam nghệ sĩ đang tiếp tục cuộc hành trình du ngoạn Châu Âu để tận hưởng cuộc sống thượng lưu, xa xỉ, xứng đáng với đẳng cấp của bản thân.
Khánh Linh / Chuyện quanh sao / 09/08/2022 09:20

Trường Sang xúc động khi hát 'Bậu ơi đừng khóc' tại liveshow riêng

(phunuphapluat.vn) - Đây là show diễn để Trường Sang tri ân những người thầy, những khán giả đã ủng hộ, đồng hành cùng mình suốt thời gian đi hát.
Bảo Nam / Âm nhạc / 09/08/2022 09:05

5 biện pháp phòng bệnh cúm mùa hiệu quả

Triệu chứng của bệnh cúm mùa rất khó phân biệt với các bệnh đường hô hấp khác, việc chẩn đoán và điều trị phải tuân thủ theo hướng dẫn của cơ quan y tế.
Thái An / Bệnh theo mùa / 08/08/2022 15:52

Hàng chục dân chơi "bay lắc" trong bar New Club

Thời điểm kiểm tra trong bar vẫn có hàng trăm người đang vui chơi bên trong. Phát hiện đoàn kiểm tra, nhiều “dân bay” ném vội ma túy phi tang nhưng không qua mắt được các tổ công tác.
T.Quang / Hồ sơ vụ án / 08/08/2022 14:23

Con dâu đánh mẹ chồng gãy xương sườn sẽ đối diện hình phạt nào?

Theo chuyên gia pháp lý, xét về đạo đức, người nào có hành vi đánh đập, chì chiết cha mẹ là những người con bất hiếu. Còn về pháp luật, đó là hành vi bị nghiêm cấm, có thể bị xử lý hình sự.
Thái An / Hồ sơ vụ án / 08/08/2022 14:22

Từ 1/9, người gửi hàng trên xe khách phải cung cấp đủ các thông tin cho tài xế

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 47/2022 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 10/2020 về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô.
Diệu Linh / Xã hội / 08/08/2022 13:55

Gã thanh niên xuống tay với hàng xóm vì bị can ngăn uống ít rượu

Anh S góp ý Quốc uống rượu ít để còn làm việc nên 2 người sau đó xảy ra mâu thuẫn, Quốc dùng dao phay chém anh S khiến nạn nhân tử vong.
T.Quang / Hồ sơ vụ án / 08/08/2022 13:53

Bài 3: Mạnh tay xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực đất đai

Lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Bình Dương đã khởi tố 9 vụ án, 10 bị can, tài sản chiếm đoạt 814 tỷ đồng.
Văn Quân / Nhà đất / 08/08/2022 12:02

Bài 2: Khóc ròng bên các dự án “ma”

Hàng loạt dự án bất động sản ở Bình Dương chây ì bàn giao khiến nhiều người chỉ biết "ôm mặt khóc" và cầu cứu cơ quan chức năng.
Văn Quân / Nhà đất / 08/08/2022 12:01

Công an tỉnh Bình Dương dẹp yên "ma trận", trả lại uy tín, sự bình yên cho thị trường bất động sản

Lực lượng Công an tỉnh Bình Dương, cụ thể là PC03 đã từng bước dẹp yên những "ma trận" của thị trường bất động sản.
Văn Quân / Nhà đất / 08/08/2022 11:59

TP Hồ Chí Minh: Liên tiếp xảy ra bác sĩ bị hành hung

Mới đây nhất, 2 bác sĩ khoa cấp cứu Bệnh viện Nhân dân Gia Định (quận Bình Thạnh) bị hành hung, trong đó một người bị tấn công bằng hung khí.
Bảo Anh / Hồ sơ vụ án / 08/08/2022 11:56
Xem thêm
Công ty Cổ phần Đầu tư Quốc tế Thiên Việt
  • Địa chỉ: Căn 09 KDT Lideco - TT Trạm Trôi - Hoài Đức - Hà Nội
  • Giấy phép số 1750/GP - TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông TP Hà Nội cấp ngày 28/04/2017
  • Chịu trách nhiệm nội dung: Lê Thu Trang
  • Hotline: 0915020708
  • Email: phunuphapluat@gmail.com
2018 Phụ nữ Pháp luật giữ bản quyền nội dung trên website này
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO